Jacobskruiskruid is een inheemse plant die van nature voorkomt op schrale gronden
met open, kale plekken. Jacobskruiskruid staat veel in de belangstelling omdat
deze plant giftig is en vooral voor vee een gezondheidsrisico vormt. De giftige
stoffen brengen onherstelbare schade toe aan de lever waardoor dieren sterven.
Jacobskruiskruid komt steeds vaker voor, bijvoorbeeld langs wegbermen. Om het
aantal plantensoorten langs de weg te vergroten, maaien veel wegbeheerders bewust
de bermen minder vaak. Hierdoor krijgt Jacobskruiskruid tijdelijk de kans om
explosief te groeien. Na een tijdje verdwijnt Jacobskruiskruid echter weer als
andere plantensoorten tot groei komen. Jacobskruiskruid verspreidt zich via
pluizige zaden die door de wind over grote afstanden worden meegevoerd.
Een vrolijk uitziende plant met bloemen als zonnetjes - Jakobskruiskruid ziet er vriendelijker uit dan het is. Jakobskruiskruid bevat bepaalde giftige stoffen, genaamd pyrrolizidine alkaloïden of kortweg PA's, die bij inname ernstige en zelfs dodelijke leverkwalen veroorzaken bij mens en (zoog)dier. Deze fraaie bloemen zijn zo giftig, dat zelfs de honing de gevaarlijke alkaloïden bevat. Aanraking van de planten schijnt niet schadelijk voor de gezondheid te zijn. Het vergif wordt pas werkzaam in de spijsvertering, waar het de lever steeds verder beschadigt zonder dat dit ooit weer ongedaan kan worden gemaakt. Het verraderlijke is dat de slachtoffers doorgaans pas ziekteverschijnselen gaan vertonen als het te laat is, dan kan de lever al niet meer functioneren, zodat de dood het onherroepelijk gevolg is. Er bestaat geen medicijn tegen het gif van het Jacobskruiskruid.
De plant is vers niet te genieten door zijn geur en smaak waardoor de paarden
wel weten dat ze dit niet moeten eten.
Wanneer het echter mee gemaaid wordt, en in hooi of kuilvoer terechtkomt, kan
het paard het niet meer als giftig kruid herkennen. Hij eet het gewoon mee op
met alle desastreuze gevolgen vandien! De alkaloïden zelf zijn weliswaar
geen stapelgif, maar het effect is voor het slachtoffer hetzelfde, omdat de
eenmaal toegebrachte schade aan de lever niet meer geneest.
De laatste tijd is er regelmatig aandacht aan dit onderwerp besteed en er is zelfs een website aan dit thema gewijd. Op www.kruiskruid.nl is allerlei informatie te vinden en er is ook een forum over Jakobskruiskruid.
Mocht Jakobskruiskruid in uw buurt veel voorkomen, en wilt u dat hier een halt aan toegeroepen wordt, kijk dan op http://www.knhs.nl hoe we gezamenlijk actie kunnen ondernemen om dit kruid uit te bannen.
Deze fraaie bloemen zijn zo giftig, dat zelfs de honing de gevaarlijke alkaloïden bevat. Imkers moeten hun bijenkasten daar maar niet in de buurt zetten...
Dat deze planten zo giftig zijn, is eigenlijk nog niet eens zo heel lang bekend
- een kleine eeuw geleden waren er sterke aanwijzingen, dat vee er ziek van
kon worden. Voor die tijd was het wèl in gebruik als geneeskruid.
Maar algemeen bekend was het tot het eind van de vorige eeuw beslist niet. Onwetende
overheden besloten op een gegeven moment de wegbermen op te fleuren met kleurige
zaadmengsels. Allerlei in de natuur nog maar vrij zeldzaam voorkomende planten
stonden vrolijk te bloeien tussen het eentonig groene gras. Daar was ook Jakobskruiskruid
bij, dat vond men een mooie wilde plant - en terecht, maar men realiseerde zich
niet dat deze zich explosief zou gaan verspreiden door deze voorkeursbehandeling,
noch dat dit kruid in feite zo giftig was. Vaak werden die bermen later gewoon
gemaaid en het gras met de onkruiden verwerkt tot hooi dat aan boeren en eigenaars
van paarden werd verkocht!
Bij ons in Nederland zijn het vooral koeien en paarden die gevaar lopen, door gedroogde kruiskruiden (met name Jacobskruiskruid) in hooi. Jakobskruiskruid is chemisch moeilijk te bestrijden, waarvoor men een soort gereedschap heeft ontwikkeld om het uit de grond te trekken - de ragfork, een drietand met een